زبان قرآن نه تنها زبان محاوره دوران نزول و پس از آن است؛ بلکه زبان علمی آموزشی و تربیتی ادوار پسین پس از نزول تا عصر حاضر نیز بوده و هست؛ زیرا :

۱- گستره مخاطبان قرآن از زبان محاوره جوامع ابتدایی تا علمی خردمندان، دانشمندان، پژوهشگران، فرزانگان … ،که در موضوع آیه با نامبردن از یازده دسته از آیاتی ویژه برای هر کدام است.

۲- قرآن در دیدگاهی درست لغات مترادف ندارد و امکان جابجایی کلمات ظاهراً مترادف را در جمالت و آیات نمی دهد.

۳- پرو پیمانی معانی کلمات، جایگیری هریک در جمالت و ترکیب گزاره های مصرح، کنایی، استعاری و در قالب های داستان و تمثیل های بدیع و آهنگین پر معنای آیات و سوره ها و کدگذاری های حروفی حروف مقطعی در شماری از سور و کدگذاری های شمارگان در درون متن، همه و همه جهانی بی پایان از معنا و برداشت های مستند را به خوانندهء دانا منتقل می کند.

۴- وجوه قرآن، عنوان شماری از کتا ب ها و فصول بحثی علوم قرآنی است که به تطورات معنایی کلمات در آیات قرآن پرداخته اند؛

اما وجوه فراتر از کلمه شامل جملات، آیات و حتی سور قرآنی با عنایت به تعالی عقلی، علمی و درجات معنوی است.

۵- برای فرار از تأویلات نابجا و بی معیار، نمی توان از یک سو به تحریف مصرح یا پنهان در باور و نهایتاً به تفسیر به رأی کشیده شد و از سوی دیگر، با رعایت شرایط لازم نمی توان از تشابه کلمات، جملات و آیات و گستره موضوعات گوناگون قرآن دست شست؛ زیرا مثال قرآن درباره  نفس و مراتب تربیتی، آیات فراوانی دارد، نسبت به جوامع و مختصات و پیامدهای رفتاری آنان و ساز و کارهای هنجاری و ناهنجاری اجتماعی یاتحولات آنها، نه تنها بی تفاوت نیست، بلکه آیات فراوانی نیز در همین زمینه دارد و چه بسا برخی از آیات در هر دو موضوع کاملاً متفاوت، مشترک نیز باشند.

۶- تطابق گاه شبهه ناک و به دور از رعایت جوانب اخلاقی و تربیتی آیات قرآن بر پیشرفت های علمی بشری از یک سو و همچنین شناخت اندک علمی قاریان قرآن از جوانب علوم از سوی دیگر،

که اصولاً ناشی از بی توجهی به آموزش های تخصصی و پژوهش های گروهی با انضباط است،

باعث شده که به وجوه علمی و بسیار دقیق قرآن در جوامع اسلامی کم توجهی شود و حال آن که قرآن بر انضمامی بودن کتاب متشابه با درجات قاری تا برترین درجه تلاوت (زمر ۲۳) و از درستی فهم راسخان بر علم در تأویل برتر از تفسیر آیات متشابه ( آل عمران۷) تصریح کرده است.

۷- دانش، فناوری، اطلاعات و تجارب سیال و جهانی بشری، به گونه ای در این روزگار سیطره دارد که دوری از آ نها نه تنها امکان پذیر نیست،

بلکه بی گمان توجه به آ نها و داشتن دانش و تخصص بیشتر، در بهره گیری بیشتر از قرآن کریم-  البته به شرط التزام بر تدقیق در برداشت ها و درستی روشها و عدم تحمیل دستاوردهای ظاهری بشری – تاثیری غیر قابل انکار برفهم بهتر و راه گشای قرآن عظیم دارد. در جدول زیر

کلیت علم مبتنی بر قرائت خواندنی ها یا نشانه شناسی آنها در هستی و مکتوب بودن آنها و جنبه های شناخته شدگی آنها و تلقی برتر از تعلیم و دسته بندی اطلاعات و تبدیل شدن همه به مدارس یا مکاتب، اشاره شده است که با فراست می توان شرایط لازم و تاثیرگذار را از آنها استخراج کرد.

 

 

موسسه آوا –مقالات