1. روش «بلندای قرآن یا آیات »، مستند این روش در قرآن آیه: الر کِتَابٌ أُحکمِتْ آیاَتُهُ ثُمَّ فُصِّلتَ منِ لَدُنْ حَکیِمٍ خَبیِر (هود۱) خواهد بود.

اجمالاً از این روش با آموزش جزء سیم قرآن که حاوی سور با آیات کوتاه هستند، همگان بهره گرفته و میان جوامع اسلامی رایج بوده و هست. این روش هدفی فراتر از رو خوانی دارد و حاوی آموزش حکیمانه محتوایی در همه موضوعات قرآنی و اجرای آنست.

  1. روش «ارجاع و معنا با آهنگ آغاز و پایان آیات » مستند آن در قرآن آیه:

أَفَلا یَتَدَبَّرونَ الْقُرْآنَ وَلَوْ کَانَ مِنْ عِنْدِ غَیْرِ اللِّ لَوَجَدُوا فِیهِ اخْتِلافًاکَثِیرًا (نساء۸۲) و نظم دقیق پایان آیات در بسیاری از سور قرآن و خاصاً سوره محمد ص است، که پیش از این مگر در تنظیم برخی از فرهنگ های زبان عربی، احتمالاً در اقتفای ظاهری (نه محتوای معنایی) مطرح بوده است.

  1. روش «تحکیم متن و محتوا با اعداد » مستند آن در قرآن آیه: وَلقَدْ آتیَنَاکَ سَبْعًا منِ المْثَانیِ وَالقْرْآنَ العْظِیمَ (حجر۸۷) و هفتگانه های مصرح و پوشیده آن و شماره گان دیگر است، مؤید این روش در روایات و خاصاً روایات ارجاع آیه به سوره حمد، که ناظر بر کل قرآن نیز هست، خواهد بود. احتمالاً اشاره مرحوم طبرسی با استناد به روایتی از نبی مکرم اسلام) ص (در مقدمه مجمع البیان، ناظر بر این روش است.
  2. روش «تحکیم متن و محتوای پیشرفته آموزشی به سور دارای حروف مقطعه » مستند این روش مقایسه آیات سور با یک گونه حروف با همدیگر و تفاوت آیات در زیر مجموعه دسته بندی شده آن هاست. نظریه این روش منتسب به برخی از مفسران و قرآن پژوهانی است که نظریه را به احتمال طرح ولی اجرا نکرده اند.
  3. روش «استنطاق قرآن برای پیوند ترابط سور و آیات »، مستند بر اشارات آموزگاران معیار، امام علی (علیه السلام ) ذَلک القُرْآنُ فاَسْتَنْطِقُوهُ… و فاطمه زهراء ( سلام الله)… وَ بقَیِّهٌ اسْتَخْلفَهَا عَلیَکُمْ کِتَابُ اللهَ النَّاطِق وَ القُرآنُ الصَّادِقُ.. است، با این شیوه ارتباط سور و آیات برقرار شده و نظم نهفته از آغاز تا پایان سور قرآنی آشکار می شود.
  4. روش «دسته بندی و طبقه بندی سور و استخراج شناسه، محور و نتیجه » مستند این روش از قرآن، جمله « لعَلمِهُ الذَّینَ یسَتَنْبطِونهَ منِهُمْ» در آیه:

وإَذِا جَاءهَمْ أمَرٌ منِ الأمْنِ أوَ الخْوْفِ أذَاعُوا بهِ ولَوَ ردَوُّه إلِىَ الرَّسُولِ وإَلِىَ أوُلیِ الأمْرِ منِهُمْ لعَلمِهُ الذَّینَ یسَتَنْبطِونهَ منِهُمْ وَلوَلا فضَلُ اللَّ عَلیَکُمْ وَرَحْمَتُهُ لاتبَّعْتُمُ الشَّیْطَانَ إلِا قلَیِلا (نساء۸۳) خواهد بود.

  1. روش «اسماء و صفات منفرد و مکرر خداوند متعال در سوره ها » خدای نامه قرآن، حاوی اسماء با مسمیات آنست، که علاوه بر توجهات و تا کیدات قرآنی، برخی از مفسران نیز با توجه به این معنا، آیات را تفسیر کرده اند.

مراتب عقل- قسمت سوم

روایی یا ناروایی اجرای رو شهای مذکور علاوه بر استدلا ل های بیرون و درون متنی، مبتنی بر تجارب بهره گیری از روش تحقیق و فن آوری آموزش تأثیر گذار در دوران کنونی است، روش ها و فنون هر چند الزامی باشند، تغییری در اصالت و اصل متن نخواهند داشت و خللی در معیار بودن ترتیب کنونی مصحف شریف، ایجاد نخواهند کرد، روش های مطرح در این نوشتار قطعاً یاری گر روحانیان و آموزگاران قرآن خواهد بود، زیرا که موارد بسیارمهم:

۱-  فراگیری معارف به صورتی گام به گام و از طرح اصول مقدماتی تا پیشرفته.

۲- استنباط و چگونگی تاریخ نزول احکام و مراحل وحیانی اجرای آنها.

۳-  از همه مهمتر ساماندهی آموزشی بر اساس وحی، یاری خواهد کرد.

۴-  و از آموزش بر اساس ذوق های ناهنجار و بی استناد به منابع متقن در مراحل آموزشی و چه بسا آموزش فله ی بی یا کم نتیجه، بر حذر خواهد داشت.

روش های مذکور از متن قرآن و حدیث و در انطباق با نام مبارک «خبیر حکیم » بر آمده اند، پای بندی نویسنده بر باورهای دینی اگر بیش از دیگران نباشد، حتماً همچون دیگران برخوردار از غیرت دینی معقولی است که نسبت به یاوه های مطرح در باره ی قرآن و طرح های بی مایه و غیر مستندی که امروزه به وفور از آن سخن رفته یا نوشته اند، پرهیز کرده و ابراز مخالف کرده و می کند.

طبعاً نویسنده در روش های مطروحه از ریاضیات پیچیده، موسیقی کلمات و جملات، علوم حروف و اعداد و هیچ دانش دیگری بهره نگرفته است، تجلیات قرآن آنچنان که بوده و هست و همه گان از آن بهره گرفته و می گیرند، تنها ملاکی بوده است که تا حد امکان ازآن بهره ها گرفته است، اصولاً نویسنده با هیچ یک از موارد مذکور آشنایی نداشته و ندارد و از منابعی دیگر غیر از آنچه به آن در متن یا پاورقی ها تصریح شده، استفاده نکرده است.

تلاش نویسنده نخست با هدفِ فهم موضوع «آیه» و سپس نگارش دستاوردهای پژوهشی آن شکل گرفت و آنگاه با در میان گذاشتن برخی از موارد با دوستان و خاصاً حضرت استاد آیه الله خسروشاهی (از شاگردان برجسته امام ره و علامه طباطبایی و آ یت الله حاج شیخ عباس تهرانی از شاگردان آقای الله میرزا جواد آقای ملکی تبریزی) توصیه مؤکد ایشان را به نگارش مبانی و مقدمات، در پی آورد و این نوشتار شکل کنونی گرفت.

دروس منظومه حکمت استاد که همچون همیشه درسی القایی بود به همراه درس تفسیری که محتوای بررسی و نقد مقدمات متون تفاسیر بود، بر تدوین مبانی و بخشی از درون مایه های رو ش ها با استناد به منابعی متقن، آثاری فراوان بر این نوشتار گذاشت، افزون بر آن اگر موضوع یا آیه ی تأمل نویسنده را به خود مشغول داشت و در جستجوی راه حلی برای فهم و یا طرح آن بود و با استاد نیز در میان گذاشته نشده بود،(با سبک ویژه خویش که با هموارگی کتومی سازگار شده باشد) ایشان به یاری شتافته و موجبات ادامه نگارش را فراهم می آوردند.

الطاف خداوندی با تربیت پدری روحانی و شب زنده دار و بیش از چهل سال خانه شاگردی استاد و انفاس گرم و قدسی آموزگاران دیگر از یک سو و تجربه نمایندگی فرهنگی ایران در کشورهای هندوستان و اسپانیا و مدیریت های فرهنگی، آموزشی و پژوهشی، دلبستگی به قرآن را همواره فزونی بخشید و آرام نیتی را با زمینه های تحقیق و دستیابی به روش ها پدیدار ساخت که در پسا پشت آن چیزی جز انجام وظیفه در ترویج زمینه فراگیری آموزش بیشتر از قرآن و مرجعیتِ جهانی آن و پاسخ به شبهات ناروا نبوده و نیست، روایی نگارش این نوشتار نیز جز شکرانه الطاف خداوندی نیست که اگر قصدی جز انجام تکلیف از سر عشق به قرآن در آن آید، نا سپاسی و دوری از آموزه های آن است، امید که این نوشتار زمینه ساز ایجاد موقعیتی آشنا و نوین برای خواننده دقیق و جهانی باشد، شایدکه خوانندگان با مبانی و روش های آمده در این نوشتار بتوانند با دقت بیشتری به تأملات و تدبرات قرآنی فراخوانده شده و با قرآن انس بیشتری گرفته و از مواهب بی پایان آن در دورانی سخت و دشوار متنعم شوند.

 

 

 

 

موسسه آوا –مقالات