با دقت در تاریخ علم و بررسی رشد انفجارگونه علوم و تکنولوژی در سده­ های اخیر، می­توان دریافت که “ابزارتحقق عینیِ” جهان­ بینی مادی غرب، ریاضیات بوده است. البته ریاضیات هنگامی موفق به ایفای این نقش شد که خود متناسب با همان جهان ­بینی، تحولی بنیادین یافت. در واقع ریاضیات قدیم قابلیت تبدیل شدن به ابزار محاسباتی برای علوم جدید و تکنولوژی­ های نوین را نداشت و هنگامی که مفاهیم فیزیک باعث دگرگونی بنیادین در مفاهیم پایه و مبانی ریاضیات گردیدند، ابزار متناسب برای ایجاد جهش در علوم دیگر و دستیابی به تکنولوژی­ های نوین فراهم آمد. به عنوان مثال تا زمانی که ریاضیات برداری- که در آن اعمال جمع و ضرب و رابطه تساوی به گونه­ ای متفاوت با جمع و ضرب و تساوی اعداد عادی(اسکالر) است- پایه­ گذاری نشده بود، محاسبه ­ی نیروهای وارده برای پرواز هواپیما امکان­پذیر نبود. بر این اساس این، انقلابِ در ریاضیات بود که دستگاهِ محاسباتی متناسب برای تحقق عینیِ جهان­ بینی مادی و تولید تکنولوژی­ های نوین متناسبِ با آن را فراهم آورد.

به کارگیری ریاضیات در علوم دیگر تا علوم انسانی نیز امتداد یافته است. بدین ترتیب هم ­اکنون، ریاضیات به عنوانِ ابزار محاسباتی در عرصه علوم انسانی از جمله اقتصاد به کار گرفته می­ شود و حتی برنامه ­های توسعه با استفاده از مدل­ سازی ریاضی، نتایج حاصل از اجرای برنامه را پیش­ بینی می­ کنند.

اما دقت و بررسی در ریاضیات موجود نشان می­ دهد که هر چند این ریاضیات، در جهش علوم و تولید تکنولوژی جدید، کارآمدی داشته، ولی در عرصه­ علوم انسانی، با ناکارآمدی مواجه بوده است. این ناکارآمدی از آن روست که ریاضیات موجود، به دلیل برخورداری از برخی خصوصیات، تنها در فضای عوامل جبری، قابلیت محاسبه دارد. لذا عرصه علوم انسانی که عرصه اختیار انسان­ هاست، نمی­تواند با این ابزار، مورد محاسبه قرار گیرد. نظریات ریاضی جدید نیز که برای محاسبات علوم انسانی پایه­ گذاری شده ­اند، مانند نظریه تصمیم­ گیری، نظریه شبیه­ سازی، نظریه بازی­ها و… بدان دلیل که ذیل پارادایم ریاضیات موجود قرار دارند، علی­رغم برخی کارآمدی­ها، نتوانسته­اند کارآمدی مطلوب برای محاسبات عرصه علوم انسانی را تحقق بخشند. در واقع چون این ریاضیات، ابزار محاسبه عوامل جبری است، تنها هنگامی امکان محاسبه عوامل اختیاری را می­ یابد، که آنها را به سطح عوامل جبری فروکاسته باشد. لذا محاسبات انسانی را در سطح محاسبات ربات­ ها و اختیار وی را در سطح انتخاب بهینه جبری و محاسبات آمار و احتمالات تنزل می­ دهد. بنابراین می­ توان گفت یکی از ضعف­ های عمده که نسخه­ های علوم انسانی را با ناکامی روبرو می­ سازد، ضعف دستگاه محاسباتی و سنجشی می­ باشد. از این روست که انقلاب بنیادین دیگری در عرصه ریاضیات باید به وجود بیاید تا ریاضیاتی برای محاسبات برنامه­ ریزی جوامع انسانی و نسخه­ های علوم انسانی بنیان گذاری گردد.

چنانچه ریاضیات مطلوب – که ابزار محاسباتی علوم انسانی را ارائه خواهد داد – برای علوم انسانی اسلامی تولید شود و متناسب با دیدگاه اسلام نسبت به انسان و اختیار آدمی شکل گیرد، می­ توان آن را بدین اعتبار ریاضیات اسلامی نام نهاد. در واقع این ریاضیات، متناسب با جهان­ بینی الهی و با حاکمیت آن بر مبانی و مفاهیم پایه ریاضیات، دستگاه محاسباتی مورد نیاز برای تحقق عینی تمدن نوین اسلامی را تامین خواهد نمود.

بر این اساس ریاضیاتِ مطلوب می ­تواند اولاً به هر میزان که علوم انسانی اسلامی تولید گردد، آن را به کارآمدی مطلوب اسلامی برساند و ثانیاً با ایجاد انقلابی در تکنولوژی موجود، تکنولوژی دیگری که دارای حداکثر هماهنگی با اسلام باشد را، بنیان نهد. طبعاً این ریاضیات، خواهد توانست در عرصه علوم و صنایع نظامی و دفاعی نیز ایده­ های نوین ارائه داده و عرصه­ های جدیدی بگشاید. به دلیل آثار مذکور، باید تاسیس ریاضیات مطلوب را تامین “ابزار تحقق عینیِ” تمدن نوین اسلامی به حساب آورد.

با درک این ضرورت، توسط مجموعه­ ای از نظریه­ پردازان و پژوهشگران، اندیشکده­ ای تاسیس گردید و برای دستیابی به ریاضیات مطلوب، شش مرحله اصلی ترسیم شد:

  • تبیین رابطه ریاضیات با علوم انسانی، علوم انسانی اسلامی و اداره نظام اسلامی.
  • تولید فلسفه و مبادی ریاضیات مطلوب
  • تولید دستگاه ریاضیات مطلوب
  • به کارگیری ریاضیات مطلوب در تولید معادلات علوم انسانی اسلامی
  • به کارگیری ریاضیات مطلوب در سایر علوم از جمله علوم نظامی
  • به کارگیری ریاضیات مطلوب در تولید تکنولوژی جدید

همچنین در راستای گفتمان­ سازی، ده ­ها جلسه با اساتید رشته­ های مختلفی همچون ریاضیات، مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی، تفسیر، فلسفه، فلسفه علم، تاریخ علم، فلسفه تطبیقی، منطق، فیزیک، هندسه، مطالعات علم، مطالعات دین، مطالعات فرهنگی و جامعه شناسی، در نهادها و دانشگاه­ های مختلفی همچون دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه علم و صنعت، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشگاه شیراز، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه امام حسین(ع)، دانشگاه آزاد اسلامی، دانشگاه امیرکبیر، دانشگاه فردوسی مشهد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، پژوهشگاه دانش­های بنیادیIPM، پژوهشگاه علوم وحیانی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، پژوهشکده آرا، بنیاد پژوهش­ های آستان قدس رضوی، خبرگزاری مهر، خبرگزاری آنا، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، اندیشکده مهاجر، موسسه امام خمینی(ره)، مدرسه علمیه معصومیه، مدرسه علمیه مشکات و نیز برخی از اساتید برجسته در کشورهای خارجه همچون لبنان، آلمان، اتریش، امریکا، سوئد، نروژ، فرانسه، بلژیک و روسیه برگزار شده، که مورد استقبال قرار گرفته است.

وبسایت اندیشکده ریاضیات

این بخش در حال تکمیل می باشد.