توقف زمان – قسمت اول

اجازه دهید از حال و هوای آرزوها خارج شده و به موضوع اصلی مقاله برگردیم.  موضوع “زمان” و مباحث مرتبط با آن، سالهاست که در جوامع علمی و غیرعلمی مورد بحث بوده است. بیایید این بار نگاهمان را از سطح آرزو به سطح واقعیت تغییر داده و جدی­تر به موضوع نگاه کنیم.  تصور کنید که اگر واقعاً بتوان زمان را متوقف کرد، چه کارهای بشردوستانه و خرابکارانه­ای می­توان انجام داد. به­عنوان مثال گروه خنثی­کننده­ای را تصور کنید که چند دقیقه قبل از یک حمله تروریستی بتواند زمان را متوقف کرده و بمب را خنثی کند و یا  دانشمندانی را که در حمله بیولوژیکی بتوانند، قبل از گسترش یک بیماری ­فراگیر، عامل بیماری را از بین ببرند.  البته آنچه تصور کردید، تنها بخش بشردوستانه این ماجرا خواهد بود. به این فکر کنید که اگر این امکان در اختیار گروه­های تروریستی و یا جنگ­طلبان قرار بگیرد، چه فجایع وحشتناکی رخ خواهد داد. حتی با پیشرفت­های علمی امروز هم شاید این حرفها صرفاً تخیّلی به نظر برسد، اما با کمی رصد دانشگاه­ها و مراکز علمی- تحقیقاتی معتبر جهان می­توان نشانه­ها و سیگنال­هایی هرچند ضعیف[۱] در راستای تحقق این موضوع پیدا کرد. علاوه بر این، موضوع آنجایی با اهمیت­تر می­شود که می­توان ردپای سازمان­های دفاعی- امنیتی را نیز در حمایت از اینگونه تحقیقات مشاهده کرد.  البته این یافته جدیدی نیست؛ به عنوان نمونه می­توان به پروژه “رنگین­کمان” موسوم به پروژه فیلادلفیا[۲] اشاره نمود. این پروژه در سال ۱۹۳۴ با هدف نامرئی کردن اجسام کار خود را آغاز کرد. در این پروژه فیزیکدانان برترِ آن زمان همچون نیکولاس تسلا[۳] و … همکاری می­کردند و مسئول پروژه “جان فوون نیومن[۴]” بود. این آزمایش توسط دستگاهی انجام می­شد که تسلا آن را ساخته بود؛ دستگاهی که می­توانست اشیاء نسبتاً کوچک همچون میز و صندلی را ناپدید کند. تصمیم بر آن شده بود که دستگاه به­گونه­ای تنظیم شود که کل جرم جسم را به بُعد دیگری از فضا- زمان ببرد، که بعدها به “ماشین زمان تسلا” مشهور شد. قرار بر این بود که عملکرد این دستگاه به­گونه­ای باشد، که جرم منتقل شده با دستگاه­های آن زمان قابل ردیابی نباشد. آن­طور که در رسانه­ها منتشر شده است، ظاهراً همین آزمایش و یا آزمایشی شبیه به آن، با حمایت نیروی دریایی آمریکا بار دیگر بر روی یک کشتی مسافربری انجام شده­است، بی آنکه مسافران وخدمه­اش بدانند که مسافر زمان هستند. در طول این آزمایش کشتی ناپدید شده و بعد از ۴ ساعت که دوباره مرئی شده و به جهان فعلی بازگشته است، تعدادی از مسافران جان باخته و تعدادی هم دچار حمله قلبی شدند.  ناپدید شدن این کشتی و سفر در زمانش از زبان دو بازمانده آن شرح داده شده است.  این دو بازمانده اظهار داشته­اند که وقتی کشتی به بُعد زمانی دیگری در آینده منتقل شده، آنها از کشتی بیرون پریده­اند و در سال ۱۹۸۳ مانده­اند. این دو بازمانده که ادعاهای عجیب و غریبشان خیلی هم باورکردنی نیست، گفته­اند در این مدت ۴ ساعت که کشتی نامرئی شده بر آنها ۴۰ سال گذشته است؛ یعنی آنها از سال ۱۹۴۳ به سال ۱۹۸۳ رفته­اند و این درست زمانی است که پروژه­ای با ماموریتی دقیقاً مشابه ماموریت پروژه فیلادلفیا، توسط همان دانشمندان  با نام ” مونتیاک” در حال انجام بوده است. گفتنی است که نام این پروژه در پرونده­های نیروی دریایی آمریکا به ثبت رسیده است. اگر چه هنوز هم خیلی از دانشمندان به علمی بودن “سفر در زمان” تسلا و حواشی پیرامونش مشکوک هستند و آن را غیرعلمی می­­دانند اما نمی­توان از تحقیقات اخیر دانشگاه کرنل[۵] که بخش قابل توجهی از بودجه تحقیقاتیش توسط آژانس پروژه­های پیشرفته دفاعی آمریکا (دارپا[۶]) تامین می­شود، به سادگی گذشته و آن را غیرعلمی دانست. گروهی از دانشمندان دانشگاه کرنل نشان دادند که می­توان زمان را برای یک سیستم کوانتومی متوقف کرد. شاید در نگاه اول ارتباط نتایج این آزمایش با موضوع بحث یعنی توقف زمان گنگ به نظر برسد؛ اما به­حق می­بایست آنرا به عنوان نشانه­های ظهور تحولاتی اساسی در سنسورها و تجهیزات آینده درنظر گرفت. این آزمایش نشان می­دهد که، اگر یک سیستم کوانتومی ناپایدارِ در آستانه تحول بطور مداوم مشاهده[۷] شود(اندازه­گیری شود)؛ از تغییرات سیستم جلوگیری شده و سیستم تحولی پیدا نمی­کند؛ به عبارت دیگر شما با اندازه­گیری­های مداوم و مکرر می­توانید از تحول و تغییر سیستم جلوگیری کرده و آن را در همان حالت اولیه خود نگه دارید. بطور مثال اگر به یک ذره رادیواکتیو در آستانه واپاشی نگاه کنید، ذره هیچ­گاه فروپاشی نخواهد کرد و تا زمانی­که نگاهتان را از این سیستم کوانتومی برندارید، سیستم انگار فریز شده و تغییر و تحولی در آن پیدا نخواهد شد و این بدین معنی است که همه­چیز برای این ذره متوقف شده است، حتی زمان. در اینجا عدم تغییر حالت سیستم به معنای توقف زمان برای ذره بوده و انگار شما زمان را برایش متوقف کرده­اید. شاید علت اینکه قدیمی­ترها معتقد بودند که اگر به کتری روی اجاق ساعت­ها زُل بزنید، آب جوش نخواهد آمد؛ نیز همین بوده است.  البته این مطلب شاید کمی مسخره به نظر برسد اما در کمال جدی بودن باید بگویم که این پدیده که در  کوانتوم به “اثر زنو[۸]” مرسوم است، بتازگی توسط گروهی از دانشمندان دانشگاه کرنل آمریکا اثبات شده و نتایج[۹] آن در ژورنال معتبر  Physical Review Lettersمنتشر شده است. این آزمایش قابلیت­های بی­سابقه­ای را در جهت کنترل سیستم­های کوانتومی حتی در ابعاد یک اتم در اختیار دانشمندان قرار می­دهد و می­تواند به ساخت و توسعه گونه­های جدیدی از سنسورها منجر شود. نتایج این آزمایش را می­توان به عنوان سیگنال­هایی برای تمایل و علاقه­مندی سازمان­های دفاعی– امنیتی به موضوعات مرتبط با زمان در نظر گرفت. البته پاسخ به این سوال که آیا به­راستی این سازمان­ها به­دنبال فناوری­هایی همچون توقف زمان، سفر در زمان و … هستند یا نه، نیازمند تکمیل پازلی ­است که تکه­های آن را اطلاعاتی همچون اطلاعات پروژه فیلادلفیا، مونتیاک، کرنل و … تشکیل می­دهند.

[۱]–  سیگنال ضعیف (Weak Signal)

[۲]– Philadelphia Experiment

[۳] -Nikola Tesla

[۴] -Dr. John Von Neumann

[۵] -Cornell University

[۶] -DARPA (Defense Advanced Research Projects Agency)

[۷] – منظور از مشاهده مداوم، اندازه­گیری و سنجش مداوم سیستم در حال آزمایش می­باشد.

[۸]– Zeno Effect

[۹]– DOI: 10.1103/physRevLetter.115.14.402