گذری در تاریخ علم همراه با قرآن

اگر در چند جملهء کوتاه، تاریخ علم را از قرن پانزدهم، از زمان گالیله تاکنون به سرعت ورق بزنیم، بیانگر این است که همه چیز با نجوم آغاز شد؛ چیزی که قرآن کریم کراراً از آن یاد می کند؛ سپس جبر و مثلثات برای یافتن فاصله ی ستارگان و استفاده از آنها برای سنجش موقعیت های جغرافیایی در دریاها، اقیانوسها و صحراها و تدوین تقویم ها و نقشه های جغرافیایی برای اکتشاف قاره های جدید بوجود آمد. همچنین هرآشنایی با قرآن کریم، میداند که قرآن ستارگان را محکمترین آیات و نشانه های ناوبری و هدایت مینامد و بارها گذر ایام و پیدایش شب و روز و زمان را با ستارگان ارتباط می دهد و حتی سوره ی «النجم» را به آن اختصاص داده است. در سورهء «یونس» آیه ۵ می فرماید:

«هوالذی جعل الشمس ضیاء و القمر نوراً و قدره منازل لتعلموا عدد السنین والحساب»

یعنی اوست که قرار داد برای خورشید، درخشندگی و برای ماه، پرتوی و معین کرد برایش منزلهایی تا بدانید شمارش سالها را و حساب آنها را؛

سپس در همان سوره، آیه بعد ادامه میدهد:

«ان فی الاخت ل لف الیل والنهار و ما خلق الله فی السماوات و الارض و آیات لقوم یتقون»

این بار به اختلاف روز و شب اشاره میکند در ادامه حساب ماه و سال.

در جاهای دیگر قرآن ۱۶ بار به الشمس و القمر و حسابهایی که بین آن دو برقرار است، اشاره می کند. بازتاب این آدرسهای قرآن، علت بوجود آمدن تقویم بر اساس خورشید و ماه بود؛ لکن خداوند آنقدر که در قرآن پیرامون نجوم اشاره میکند، دستور اکید به مشاهده دقیق فضا میدهد.

در سوره الصافات آیه ی ۸۸ می فرماید: «فنظر نظره فی النجوم»

 یعنی؛ پس مشاهده کرد ستارگان را مشاهده کردنی.

اول اینکه فعل گذشته به کار می برد که نوعی حالت یقینی و تجربه بدست آید که اینکار شدنی است و ترس پیش از عمل را از بین ببرد. ثانیاً تأکید برنوع مشاهدهء دقیق دارد. قرآن در جلب توجه انسان به فضا و نجوم به طور همزمان، از یک طرف میگوید؛ ستارگان در نشان دادن راه ها در صحراها و بیابانها بسیار دقیق هستند و هرگز باعث گمراهی شما نمی شوند و از طرفی دیگر به انسان تنبه میدهد که حالا اینها بت برای تو نشود و فکر کنید حالا که اینقدر جالب و دقیق هستند، ناگهان به پرستش آنها گرفتار شوید؛ لذا در جای دیگر میفرماید: « و من اللیل فسبحه و ادبار النجوم»

 یعنی؛ بخشی از شب را به تسبیح او بپرداز و پشت کردن ستارگان را ببین.

کلمه ی ادبار را بکار می برد تا بگوید اگر ستاره می پرستی، این چه خدایی است که به تو پشت کرد؟

در ضمن اشاره به مدارهای آنها دارد. در سوره ی واقعه  قسم یاد میکند به موقعیت ستارگان )لا اقسم بمواقع النجوم( و آنها را با درختان هم سجده میخواند که بسیار جای تحقیق دارد. (والنجم و الشجر یسجدان)

 

موسسه آوا –مقالات